NGO. Na kłopoty działalność gospodarcza

Brak środków ogranicza aktywność polskich organizacji. Lekarstwem na to może być działalność gospodarcza.

Zaledwie 7% organizacji prowadzi działalność gospodarczą (badania Stowarzyszenia Klon/Jawor, 2008). Głównym źródłem finansowania wciąż są składki członkowskie i środki samorządowe. Niejednokrotnie prowadzenie działalności zarobkowej postrzegane jest wyłącznie z perspektywy skomplikowanego mechanizmu, którego organizacja pozarządowa może nie udźwignąć. Tymczasem w państwach wysoko rozwiniętych organizacje często prowadzą działalność gospodarczą i środki uzyskane tą drogą przeznaczają na realizację swoich celów statutowych. Udaje im się ponadto uzyskać równowagę między różnymi źródłami finansowania (publicznymi, filantropijnymi, dochodami ze sprzedaży dóbr i usług).

Dlaczego warto?
Organizacje podejmujące działalność zarobkową mogą uzyskać samodzielność ekonomiczną i swobodę dysponowania dochodem, zwiększyć bezpieczeństwo ekonomiczne funkcjonowania oraz podnieść poziom świadczonych usług. Wśród innych przyczyn wskazuje się możliwość korzystania ze środków dla przedsiębiorców, wzrost wiarygodności dla sponsorów i partnerów lokalnych oraz tworzenie nowych miejsc pracy (J.J. Wygnański, Ekonomizacja organizacji pozarządowych. Możliwość czy konieczność?, Stowarzyszenie Klon/Jawor, 2008).

Działalność gospodarcza dla małych…
Przykładem organizacji, która z powodzeniem prowadzi działalność gospodarczą, jest Towarzystwo Miłośników Rydułtów. Organizacja ta większość funduszy uzyskuje dzięki prowadzeniu działalności usługowej polegającej na pomocy przy pisaniu projektów, wydawaniu widokówek oraz lokalnego dwutygodnika „Kluka”, a także organizowaniu imprez okolicznościowych. Zebrane środki inwestuje w wydawanie kalendarzy, materiałów audiowizualnych, map i folderów promujących gminę Rydułtowy oraz szereg innych przedsięwzięć prowadzonych na rzecz społeczności lokalnej.
Z kolei w Jastrzębiu Zdroju działa Zakład Aktywności Zawodowej zajmujący się renowacją, produkcją mebli i stolarką. Placówkę prowadzi Stowarzyszenie – Komitet Pomocy Dzieciom Specjalnej Troski. Mimo braku środków na reklamę, dzięki jakości świadczonych usług, zyskał szerokie grono klientów.

… i dużych
Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów aktywności na polu ekonomii społecznej w woj. śląskim jest działalność Bielskiego Stowarzyszenia Artystycznego „Teatr Grodzki”.
Organizacja ta świadczy między innymi usługi poligraficzne, introligatorskie, szkoleniowe, rehabilitacyjne i hotelarskie. Pracownia introligatorsko-drukarska, działająca jako Zakład Aktywności Zawodowej, zatrudnia 40 osób niepełnosprawnych oraz 14 pracowników kadry obsługowo-rehabilitacyjnej. Powstają w niej foldery, książki, broszury, papiery firmowe, wizytówki, kalendarze, gazety lokalne i wszelkiego rodzaju opakowania.
Najnowszym przedsięwzięciem Teatru Grodzkiego jest Ośrodek Rehabilitacyjno-Szkoleniowo-Wypoczynkowy w Lalikach na Żywiecczyźnie – pierwsza tego typu placówka w woj. śląskim. Ośrodek zatrudnia 22 osoby niepełnosprawne na stanowiskach recepcjonistów, pokojowych, kucharzy. Placówka może przyjąć 60 gości, oferując oprócz pokoi hotelowych sale konferencyjne, jadalnie, zaplecze rehabilitacyjne i gabinet odnowy biologicznej.

Za i przeciw
Podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej, należy rozpatrzyć, czy będzie to opłacalne i czy nowa aktywność nie zacznie dominować nad misją, do realizacji której organizacja została powołana. Przemyślana, dobrze zaplanowana i konsekwentnie prowadzona działalności może przynieść organizacji dodatkowe środki, stymulować rozwój w perspektywie długookresowej, a w niektórych przypadkach przyczynić się do niezależności finansowej. Pamiętajmy jednak, że działalność gospodarcza to nie tylko korzyści. Jej prowadzenie wiąże się z większą liczbą obowiązków i dodatkowymi kosztami.

Emil Nagalewski

Artykuł pojawił się drukiem w dwumiesięczniku organizacji pozarządowych GAZETA.NGO.PL